BİLGİ: "On İki Ada" denilen adalar grubunda, isminin çağrıştırdığı gibi sadece 12 adet ada yoktur. Bu grupta 20'den fazla ada ve adacık vardır. Bunlara "Güney Sporat adaları" denilmektedir. Buradaki 12 sayısı, "12 üyeli meclisle yönetilen adalar" anlamındadır.
Bu adalar şunlardır; İstanbulya, Hereke, Kelemez, Kerpe, Çoban, İstanköy, İleryoz, İncirli, Batnaz, Rodos, Sömbeki, İlyaki ve konum olarak Akdeniz'de yer almakla birlikte On İki Ada grubuna bağlı olan Meis adası.
Civar adalar: Kızkerdaşlar, Askino, Akça, Alimniye, İstakida, Yavalsa, Laros, Yalı, Kalolimnos, Kandilli ve 23 ada daha "12 adalar" grubuna bağlı ada ve adacıklardır. Bu adalara, adacık ve kayalık denmesi jeopolitik olarak önemsiz oldukları anlamını taşımaz.
Herşey İtalya’nın 1911'de Osmanlı İmparatorluğu’na ait Trablusgarp'ı işgal etmesi ile başladı. Tüm Kuzey Afrika'yı bombardımana tuttu ve çıkartmalar yaptılar. Bu işgalde İtalya başarılı olamadı ancak İtalya bununla yetinmeyip 12 adayı işgal etti. Donanmasını Ege'ye çıkardı.
Balkan Savaşları esnasında Ege Denizi'nin tamamında artık İtalyan donanması vardı. O dönemki Osmanlı yönetimi ise mevcut Balkan Savaşlarını göz önüne alarak İtalya İle Uşi antlaşması imzaladı. Antlaşmaya göre; İtalya, On İki Ada’yı Osmanlı İmparatorluğu’na geri verecekti.
Ancak Osmanlı İmparatorluğu, Balkan Savaşları’nda On İki Ada’yı Yunanistan’a kaptırma endişesi içinde kaldığı için adaları, savaştan sonra geri almak şartıyla İtalya’ya verdi. Ancak öyle olmadı. I. Dünya savaşı başladı. Savaşta Osmanlı İmparatorluğu ve İtalya ayrı saftaydı.
Osmanlı savaşı kaybetti ve 1918'de Mondros antlaşması imzalandı. Bu anlaşma ile Osmanlı fiilen sona erdi, Osmanlı'nın hemen hemen tüm toprakları işgal edildi. Daha sonra Damat Ferit hükümeti tarafından Sevr Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma milletin yok oluşuna atılan imza idi.
Mondros antlaşmasından sonra Anadolu’nun büyük bir bölümü işgal edilmişti. 19 Mayıs 1919’da Atatürk’ün Samsun'a ayak basmasıyla başlayan Kurtuluş Savaşı ile Anadolu düşmanlardan arındırıldı. 11 Ekim 1922'de düşman, Mudanya Antlaşması'nı imzalamak zorunda kaldı.
20 Kasım 1922'de başlayan Lozan görüşmeleri ve sonrasındaki anlaşmanın 15. maddesine göre Türkiye, 12 Adalar ve bağlı ada, adacık ve kayalıklar üzerindeki tüm hak ve senetlerinden İtalya yararına vazgeçti.
II. Dünya Savaşı sonuna kadar 12 ada İtalyan’larda kaldı. İtalyanlar II. Dünya Savaşı'nda kaybeden tarafta olunca, 1946 yılında Paris’te yapılan barış görüşmelerinde 12 Ada’nın Yunanistan’a verilmesi gündeme geldi. Onlara göre adalarda yaşayan nüfusun büyük çoğunluğu Rum'du.
12 Ada ve bağlı adacıklar ile ilgili kararın verildiği Paris Barış Konferansı'na Türkiye davet edildi. İsmet İnönü’nün başkanlığında toplanan hükümet konferansa katılmama yönünde bir karar aldı. Bu antlaşmayla 12 Ada "silahsızlandırılmak" şartıyla Yunanistan’a bırakıldı.
Yunanistan, askeri amaçlarla da kullanılabilecek havalimanı ve diğer tesislerin ilkini 1952'de Leros adasında kurdu. Türkiye de buna karşı tepki olarak Kıbrıs Harekâtı'ndan sonra karargâhı İzmir olmak üzere Ege Ordusu'nu kurdu. Karşılıklı hamlelerden sonra silahlandırma hızlandı.
Yunanistan, özellikle 2007’den bu yana Silahlı Kuvvetlerine bağlı askeri birliklerle egemenliği devredilmemiş Nergiscik, Koçbaba, Ardıçcık, Kandilli, Safran adaları ve silahsızlandırmak şartıyla devredilmiş 12 adalar başta olmak üzere 23'ten fazla adayı silahlandırıyor.
Tümamiral Cihat Yaycı: 12 ada ile Meis Adası, 1923 Lozan ve 1947 Paris antlaşmaları kapsamında silahsızlandırma şartıyla Yunanistan’a devredildi. Yunanistan, adaların gayri askeri statüsünü bozdu. Bu durum egemenlik devir şartını ortadan kaldırdı.
Loading suggestions...